Nieuws
082a8397.jpg

Toezicht met elektronische controle neemt toe

Toezicht met elektronische controle (EC) is de laatste jaren toegenomen. Het aantal nieuwe aansluitingen van de enkelband steeg van 835 naar 1575 tussen 2012 en 2016. Ook steeds meer minderjarigen worden aan de band gelegd; in 2016 waren dat er 154 tegen zes in 2014. De drie reclasseringsorganisaties voeren de elektronische controle in de strafrechtketen uit.

Hoe het komt dat de inzet van elektronische controle de laatste jaren toeneemt? Anneke Trinks, beleidsmedewerker bij Reclassering Nederland, hoeft niet lang na te denken. ‘Aanvankelijk werd EC ingezet om daders in de laatste detentiefase te laten wennen aan een toenemende mate van vrijheid. Sinds de wet voorwaardelijke sancties (2012) is er meer aandacht voor de inzet van bijzondere voorwaarden op andere momenten in het strafproces. In vele fasen van het strafrechtproces kan een enkelband ingezet worden. Denk aan schorsing van preventieve hechtenis, voorwaardelijke veroordeling of voorwaardelijke invrijheidsstelling, tbs met voorwaarden, detentiefasering of een proefverlof. Zo wordt een locatiegebod of -verbod vaak gecontroleerd via een enkelband.'  

Kortom, de bekendheid en mogelijkheden van de enkelband zijn toegenomen in de strafrechtketen. Dat verklaart ook de toename van het aantal dagen dat mensen de enkelband dragen: van gemiddeld 23 dagen in 2012 naar 134 dagen in 2016. Nederland werd enkele jaren geleden bovendien door het Europese hof op de vingers getikt, omdat mensen hier relatief lang in voorlopige hechtenis zitten. Ook daarom worden de laatste jaren meer mensen geschorst uit preventieve hechtenis, bijvoorbeeld met een enkelband.

Inschatten van risico’s

Een goede zaak, vindt Trinks. ‘Uiteraard is het belangrijk om binnen de strafrechtketen goed een inschatting van de risico's te maken en te kijken naar vluchtgevaar of gevaar voor de samenleving of het slachtoffer. Als een persoon in afwachting van zijn proces gewoon naar zijn werk of opleiding kan met een enkelband, helpt dat om detentieschade te voorkomen. En dat verkleint de kans dat iemand weer het boevenpad op gaat.’

‘Een verdachte thuis zijn strafzaak laten afwachten, kan om die redenen een beter alternatief zijn dan voorlopige hechtenis’, vervolgt Trinks. ‘Ook bij het jeugdstrafrecht worden vaak pedagogische doelen nagestreefd bij inzet van de enkelband. We monitoren dan bijvoorbeeld of een jeugdige naar school gaat of daadwerkelijk vakken aan het vullen is bij Albert Heijn. De enkelband kan geweldig goed ondersteunen bij het helpen structureren van een leven.’ Of een persoon geschikt is voor elektronische controle, onderzoekt de reclassering. ‘Wij adviseren het Openbaar Ministerie over de risico’s van de inzet van EC bij een persoon. De rechter weegt ons advies, maar is onafhankelijk en neemt het advies niet altijd over.’

Een andere reden voor de toename van de inzet van EC is de komst van het Loket Elektronische Controle in 2012, waardoor de aanvraag sterk is vereenvoudigd (zie kader). ‘Het loket maakt onderdeel uit van de servicelijnen die de reclassering heeft opgetuigd om de aanvraag van EC voor verschillende doelgroepen te vergemakkelijken. Daarbij werken we nauw samen met verschillende ketenpartners, zoals het Openbaar Ministerie, Raad voor de Kinderbescherming, DJI en de jeugdreclassering’, aldus Trinks.

Servicelijnen EC

De afgelopen twee jaar stonden grotendeels in het teken van het opzetten van twee nieuwe servicelijnen EC voor DJI en adolescenten. ‘Samen met de betrokken ketenpartners maakten we uniforme afspraken over de uitvoering van elektronische controle, zowel bij volwassenen als adolescenten’, vertelt Trinks. ‘Zo is het doel van de servicelijn voor DJI om onze dienstverlening toe te passen op penitentiaire programma’s en verloven van gedetineerden. Een voorbeeld: een drager van een enkelband is tien minuten te laat thuis, er komt een melding binnen. Wat doen we in dat soort situaties, welke ketenpartner is wanneer aan zet?’

Er bestaan nog veel misverstanden over de enkelband.

Tot slot investeerde de reclassering in 2016 veel in kennis over EC, zowel binnen als buiten strafrechtketen. ‘Want er bestaan nog veel misverstanden over de enkelband’, constateert Trinks. ‘Een enkelband kan van nut bij het structureren van een leven en het verkrijgen van werkritme. Ook voorkomt het detentieschade, doordat mensen hun werk en opleiding niet hoeven te onderbreken. Elektronische controle is echter geen garantie voor veiligheid. De reclassering adviseert het Openbaar Ministerie zoveel mogelijk over de risico’s. Als de ondertoezichtgestelde de afspraken niet nakomt, kan alsnog gevangenisstraf volgen.’

Bron: Jaarverslag Reclassering Nederland 2016.

Yolanda_v_E.jpg

Yolanda van Empel

Communicatieadviseur
Geplaatst op 1 juni 2017